GTIN to jeden z podstawowych standardów identyfikacji produktów w handlu, logistyce i e-commerce. Globalny numer jednostki handlowej pozwala jednoznacznie rozpoznać produkt niezależnie od tego, czy znajduje się on w magazynie, sklepie stacjonarnym, centrum dystrybucyjnym czy na platformie marketplace. Czym dokładnie jest numer GTIN, co ma wspólnego z kodem EAN i kodem kreskowym oraz jaka jest różnica między GTIN a kodem widocznym na opakowaniu?
GTIN – czym jest Global Trade Item Number?
GTIN (Global Trade Item Number), czyli globalny numer jednostki handlowej, jest identyfikatorem stosowanym w systemie GS1 do jednoznacznej identyfikacji jednostek handlowych. Mogą nimi być pojedyncze produkty, ale również określone warianty czy opakowania zbiorcze.
Najprościej mówiąc, GTIN to numer, a nie sam kod kreskowy. Jest przypisywany do konkretnej jednostki handlowej i stanowi swego rodzaju klucz do bazy danych, w której numer można powiązać z informacjami o produkcie.
Ma to duże znaczenie w rozbudowanych łańcuchach dostaw. Ten sam identyfikator może być wykorzystywany przez producenta, dystrybutora, operatora logistycznego, sklep czy platformę e-commerce. Ułatwia to przepływ danych o produktach pomiędzy kolejnymi uczestnikami łańcucha.
GTIN może występować w kilku formatach. W zależności od zastosowania numer składa się z 8, 12, 13 lub 14 cyfr.
Numer GTIN a kod kreskowy – jaka jest różnica?
Pojęcia GTIN i kod kreskowy bywają używane zamiennie, ale oznaczają coś innego.
GTIN to cyfry tworzące unikalny identyfikator jednostki handlowej. Kod kreskowy jest natomiast graficznym nośnikiem danych, dzięki któremu numer może zostać odczytany automatycznie przez skaner lub system wizyjny.
Można więc powiedzieć:
- GTIN = numer identyfikacyjny produktu lub innej jednostki handlowej,
- kod kreskowy = sposób przedstawienia danych w postaci możliwej do automatycznego odczytu.
Numer GTIN można przedstawić za pomocą odpowiedniego kodu kreskowego GS1. To właśnie dlatego na opakowaniu produktu widzimy charakterystyczne kreski, a pod nimi ciąg cyfr.
Rozróżnienie ma praktyczne znaczenie podczas projektowania etykiet i automatyzacji znakowania. Przedsiębiorstwo musi wiedzieć nie tylko, jakie dane zakodować, ale również w jakiej symbolice kodu przedstawić je na produkcie lub opakowaniu.
GTIN i EAN – czym jest kod EAN-13?
Kolejnym źródłem nieporozumień są pojęcia GTIN i EAN. EAN pochodzi od historycznej nazwy European Article Number. Obecnie identyfikacja produktów funkcjonuje w ramach globalnego systemu GS1.
W codziennym użyciu określenie „kod EAN” nadal jest bardzo popularne. EAN-13 jest symboliką kodu kreskowego, która służy m.in. do przedstawiania 13-cyfrowego numeru GTIN-13. Jest to format powszechnie spotykany na produktach konsumenckich sprzedawanych w Europie.
Dlatego sformułowania „numer EAN”, „kod EAN” czy „GTIN” bywają używane zamiennie, choć z technicznego punktu widzenia warto rozdzielić numer identyfikacyjny od sposobu jego zakodowania.
Podobna zasada dotyczy EAN-8. Ten krótszy kod stosuje się m.in. wtedy, gdy niewielkie wymiary produktu ograniczają przestrzeń przeznaczoną na oznaczenia.
GTIN-8, GTIN-12, GTIN-13 i GTIN-14 – czym się różnią?
System GS1 przewiduje różne struktury GTIN. Ich zastosowanie zależy m.in. od rodzaju jednostki handlowej oraz sposobu jej dystrybucji.
GTIN-8 składa się z 8 cyfr i może być wykorzystywany dla małych produktów, na których zastosowanie większego symbolu jest problematyczne.
GTIN-12 zawiera 12 cyfr i jest kojarzony przede wszystkim z kodami UPC stosowanymi głównie w Ameryce Północnej.
GTIN-13 ma 13 cyfr. Jest bardzo często wykorzystywany do identyfikacji produktów konsumenckich i przedstawiany w kodzie EAN-13.
GTIN-14 składa się z 14 cyfr i może służyć do identyfikowania wyższych poziomów opakowaniowych jednostki handlowej, np. opakowania zbiorczego. GTIN-14 może być przedstawiany m.in. w symbolice ITF-14, stosowanej w określonych zastosowaniach logistycznych.
Nie należy zatem automatycznie nadawać jednego numeru wszystkim poziomom opakowania. Jeżeli pojedyncza sztuka produktu oraz określone opakowanie zbiorcze stanowią odrębne jednostki handlowe wymagające identyfikacji, stosuje się odpowiednie numery GTIN zgodnie z zasadami GS1.
Jak uzyskać numer GTIN w GS1 Polska?
Firma, która chce nadawać numery GTIN swoim produktom, powinna korzystać z oficjalnego systemu GS1. W Polsce organizacją odpowiedzialną za system jest GS1 Polska.
Proces rozpoczyna się od rejestracji w systemie GS1 i wyboru rozwiązania dopasowanego do potrzeb przedsiębiorstwa. Po uzyskaniu odpowiednich uprawnień firma może zarządzać identyfikatorami i nadawać numery swoim jednostkom handlowym zgodnie z zasadami systemu.
Do obsługi numerów i danych produktowych służą rozwiązania udostępniane przez GS1 Polska, w tym platforma MojeGS1.
Nie warto kupować przypadkowych numerów znalezionych w internecie ani tworzyć GTIN samodzielnie. Właściciel marki odpowiada za prawidłowe przypisywanie identyfikatorów do produktów zgodnie z regułami GS1.
Kto powinien nadawać kod GTIN produktowi?
Za nadawanie GTIN odpowiada co do zasady podmiot będący właścicielem marki handlowej produktu. To on określa sposób wprowadzenia produktu na rynek i zarządza jego identyfikacją w systemie GS1.
Jeżeli przedsiębiorstwo produkuje towary pod własną marką, powinno więc odpowiednio zarządzać pulą numerów i przypisywać je poszczególnym jednostkom handlowym.
Numer musi jednoznacznie identyfikować określony produkt. Jeżeli zmieniają się cechy produktu istotne z punktu widzenia handlu lub konsumenta, może pojawić się konieczność nadania nowego GTIN zgodnie z regułami zarządzania numerami GS1.
Dotyczy to również wariantów. Przykładowo różne rozmiary lub kolory produktu przeznaczone do osobnej sprzedaży wymagają prawidłowej identyfikacji. Nie powinno się wykorzystywać jednego GTIN jako uniwersalnego numeru dla kilku różnych jednostek handlowych.
Kod GTIN na opakowaniach zbiorczych – kiedy stosuje się GTIN-14 i ITF-14?
Identyfikacja nie kończy się na produkcie znajdującym się na półce sklepowej. W logistyce potrzebne jest również sprawne rozpoznawanie opakowań zbiorczych przemieszczających się pomiędzy produkcją, magazynem i centrum dystrybucyjnym.
W takich zastosowaniach może być używany GTIN-14. Numer zawierający 14 cyfr pozwala identyfikować odpowiednio zdefiniowaną jednostkę handlową na wyższym poziomie opakowania.
Jednym ze sposobów jego przedstawienia jest ITF-14 – liniowy kod kreskowy często wykorzystywany na opakowaniach zbiorczych. Jego konstrukcja sprawdza się m.in. przy znakowaniu tektury falistej, gdzie jakość powierzchni może utrudniać nanoszenie niektórych bardziej precyzyjnych kodów.
Dobór kodu powinien jednak wynikać z konkretnego zastosowania. Inne wymagania ma opakowanie detaliczne skanowane przy kasie, a inne karton transportowy przemieszczający się w łańcuchu logistycznym.
Jak kodować numer GTIN na produkcie i etykiecie?
Samo uzyskanie numeru GTIN nie kończy procesu. Dane trzeba jeszcze prawidłowo przedstawić na produkcie, etykiecie lub opakowaniu, aby mogły zostać odczytane na kolejnych etapach łańcucha dostaw.
W środowisku produkcyjnym należy uwzględnić m.in.:
- rodzaj opakowania i materiał, na którym powstaje kod,
- wymaganą symbolikę i rozmiar kodu,
- jakość oraz kontrast nadruku,
- prędkość linii,
- miejsce naniesienia oznaczenia,
- wymagania odbiorców i sieci handlowych,
- możliwość automatycznej weryfikacji kodu po wydrukowaniu.
Kod może być wcześniej nadrukowany na opakowaniu albo nanoszony bezpośrednio podczas produkcji. W drugim przypadku wykorzystuje się m.in. drukarki przemysłowe, systemy etykietujące i rozwiązania print & apply.
Ważna jest przy tym nie tylko obecność kodu. Jeżeli ma być automatycznie skanowany w handlu lub logistyce, powinien zachowywać parametry umożliwiające prawidłowy odczyt.
GTIN w e-commerce i na platformach marketplace
Znaczenie GTIN znacznie wykracza dziś poza sklepy stacjonarne i logistykę. Globalny identyfikator produktu jest wykorzystywany również w e-commerce, gdzie pomaga platformom rozpoznawać i porządkować oferty dotyczące tych samych produktów.
Numer może być wymagany lub wykorzystywany podczas tworzenia ofert na platformach marketplace, takich jak Amazon, oraz w systemach reklamowych i katalogach produktowych.
Dzięki standardowemu identyfikatorowi platforma może powiązać ofertę sprzedawcy z konkretnym produktem, zamiast bazować wyłącznie na jego nazwie czy wewnętrznym SKU.
Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy ten sam produkt sprzedaje wielu niezależnych sprzedawców. GTIN umożliwia jego jednoznaczną identyfikację na całym świecie.
Numer GTIN w Google Merchant Center – dlaczego jest ważny?
Google Merchant Center wykorzystuje GTIN jako jeden z unikalnych identyfikatorów produktów. Jeżeli produkt ma przypisany GTIN, Google zdecydowanie zaleca przekazanie prawidłowego numeru w danych produktowych.
Dzięki temu system może dokładniej rozpoznać produkt i dopasować go do właściwych informacji oraz ofert. Brak numeru GTIN w przypadku produktu, który taki identyfikator posiada, może ograniczyć jego widoczność.
Nie oznacza to jednak, że każdy produkt musi mieć GTIN. Wyjątkiem mogą być m.in. niektóre produkty wykonywane na zamówienie, produkty unikatowe czy towary, którym producent nie nadał takiego identyfikatora.
Nie należy wtedy wymyślać numeru ani wykorzystywać GTIN podobnego produktu. Google wskazuje, że nieprawidłowe identyfikatory mogą prowadzić do ograniczenia widoczności lub odrzucenia produktu.
GTIN a SKU – dlaczego nie należy ich mylić?
GTIN warto również odróżnić od SKU (Stock Keeping Unit). SKU jest wewnętrznym identyfikatorem stosowanym przez przedsiębiorstwo do zarządzania asortymentem i zapasami.
Ten sam produkt może mieć więc inny SKU u producenta, dystrybutora i sprzedawcy. GTIN ma natomiast charakter globalny – określona jednostka handlowa zachowuje ten sam właściwy numer w systemie GS1 niezależnie od tego, kto nią handluje.
W praktyce oba identyfikatory mogą funkcjonować równolegle. GTIN pozwala rozpoznać produkt w globalnym łańcuchu dostaw, natomiast SKU pomaga firmie organizować własne procesy magazynowe i sprzedażowe.
Dlaczego jakość kodów kreskowych GS1 ma znaczenie na linii produkcyjnej?
Prawidłowy numer nie gwarantuje jeszcze prawidłowego odczytu. Kod kreskowy może zawierać właściwy GTIN, ale zostać wydrukowany w sposób utrudniający lub uniemożliwiający jego zeskanowanie.
Problemy mogą powodować m.in. niski kontrast, uszkodzenie kodu, błędne wymiary, niewłaściwe położenie, nieodpowiednie strefy ciszy czy jakość nadruku niedostosowana do podłoża.
W produkcji seryjnej takie błędy mogą przełożyć się na problemy w magazynie, podczas kompletacji i wysyłki lub po stronie odbiorcy. Dlatego proces nanoszenia kodów warto połączyć z ich automatyczną kontrolą.
Systemy wizyjne mogą sprawdzać obecność, położenie oraz poprawność odczytu oznaczeń. Z kolei weryfikatory kodów umożliwiają ocenę jakości kodu według określonych standardów. Pozwala to wychwycić problem jeszcze na linii produkcyjnej, zanim produkt trafi do dalszego etapu łańcucha dostaw.
GTIN – najczęściej zadawane pytania
Czym jest kod GTIN?
GTIN to Global Trade Item Number, czyli globalny numer jednostki handlowej. Służy do jednoznacznej identyfikacji produktów i innych jednostek handlowych w systemie GS1.
Czy GTIN to kod kreskowy?
Nie. GTIN to numer, natomiast kod kreskowy jest nośnikiem danych, za pomocą którego numer GTIN może zostać przedstawiony w formie przeznaczonej do automatycznego odczytu.
Jaka jest różnica między GTIN a kodem EAN?
GTIN jest identyfikatorem jednostki handlowej. EAN-13 jest natomiast symboliką kodu kreskowego, w której można przedstawić 13-cyfrowy GTIN-13.
Ile cyfr ma numer GTIN?
W zależności od struktury GTIN może składać się z 8, 12, 13 lub 14 cyfr. Ostatnia cyfra pełni funkcję cyfry kontrolnej.
Czy można samodzielnie utworzyć GTIN?
Numerów GTIN nie należy wymyślać ani generować jako przypadkowych ciągów cyfr. Firma chcąca nadawać numery swoim produktom powinna zarejestrować się w systemie GS1 i stosować zasady przydzielania identyfikatorów.
Czy każdy produkt musi mieć GTIN?
Nie każdy produkt ma GTIN. W wielu kanałach sprzedażowych identyfikator jest jednak standardem i może być wymagany dla produktów należących do określonych kategorii lub już posiadających numer nadany przez właściciela marki.
Czy GTIN jest potrzebny w Google Merchant Center?
Jeżeli produkt ma przypisany GTIN, Google zdecydowanie zaleca podanie go w danych produktowych. Brak istniejącego identyfikatora lub podanie błędnego numeru może negatywnie wpływać na widoczność oferty.
